O szczegółach inwestycji w rozbudowę i modernizację energetyczną instytucji, obiektów kultury i szkół artystyczny mówiła Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego, podczas konferencji prasowej.
Nowy rok szkolny zaczynamy inwestycjami, które budują nie tylko przyszłość uczniów, ale też całych społeczności lokalnych. Dzięki tym inwestycjom szkoły artystyczne i instytucje kultury stają się nowoczesne, ekologiczne i bezpieczne. Każda złotówka wydana na kulturę i edukację, to inwestycja w przyszłość Polski – mówiła Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego. – Modernizacja i termomodernizacja, to nie tylko oszczędność energii, to przede wszystkim inwestycja w młode pokolenie i w przyszłość regionów. Dzięki zwiększeniu wydajności energetycznej naszych obiektów koszty utrzymania instytucji spadają, a środki mogą być przeznaczane np. na realizację programów kulturalnych – dodała.
KPO – termomodernizacja
Jednym z filarów działań Ministerstwa Kultury są inwestycje w ramach Krajowego Planu Odbudowy (KPO B1.1.4), który wspiera poprawę efektywności energetycznej budynków lokalnej aktywności społecznej, czyli samorządowych bibliotek, domów kultury i świetlic wiejskich w całym kraju. Budżet KPO na ten cel wyniósł 207 mln zł. Środki zostały rozdysponowane w ramach dwóch naborów wniosków w 2024 i 2025 r., w wyniku których dofinansowanie otrzymało 150 projektów obejmujących modernizację 168 obiektów w całym kraju.
Zakres każdego projektu musiał być poprzedzony audytem energetycznym i prowadzić do co najmniej 30% redukcji zużycia energii pierwotnej. Wdrażane rozwiązania obejmują m.in. instalacje odnawialnych źródeł energii, modernizację systemów grzewczych i wentylacyjnych, wymianę okien i drzwi, docieplenia ścian oraz zastosowanie automatyki pogodowej. Obecnie w większości obiektów trwają intensywne prace.
Termomodernizacja szkół artystycznych
Budynki wielu szkół artystycznych w kraju wymagały pilnych inwestycji od lat. Przeprowadzone audyty wykazały bardzo zły stan techniczny wielu placówek: nieszczelne okna i drzwi, brak izolacji ścian i dachów, niską sprawność źródeł ciepła i energochłonne systemy oświetleniowe. Te problemy przekładały się nie tylko na wysokie koszty eksploatacyjne i nadmierną emisję zanieczyszczeń, ale także na niesprzyjające warunki nauki. Zrealizowaliśmy już dwa etapy termomodernizacji szkół artystycznych. W dniu 12 sierpnia br. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego złożyło kolejny wniosek – na trzeci etap termomodernizacji szkół artystycznych prowadzonych przez MKiDN z programu FEnIKS. Dzięki naszym staraniom Ministerstwo Klimatu i Środowiska oraz Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej uznały ten etap termomodernizacji za tzw. projekt strategiczny, a więc wskazany do dofinansowania w trybie pozakonkursowym. Budżet trzeciego etapu projektu wynosi 120,75 mln zł (w tym 69,9 mln zł z funduszy UE). Obejmie on przygotowanie dokumentacji oraz prace inwestycyjne w 29 szkołach artystycznych (33 budynki). Realizacja zaplanowana jest na lata 2025-2029.
Inwestycja jest kontynuacją działań realizowanych w latach 2017-2023, które przyniosły wymierne efekty. Za kwotę 605 mln zł (w tym 481 mln zł ze środków UE) przeprowadzono modernizację 139 szkół artystycznych w całej Polsce, obejmującą 187 budynków. Dzięki temu poprawiły się warunki nauki 27 tys. uczniów i pracy 4,5 tys. nauczycieli, a zapotrzebowanie na energię spadło średnio o 60% w ramach całego projektu.
Łączna wartość wszystkich trzech etapów projektu to 746,4 mln zł, co sprawia, że jest to jeden z największych i najważniejszych programów infrastrukturalnych w obszarze edukacji artystycznej w Polsce.
Budowa i remont sal koncertowych
Nasze inwestycje w infrastrukturę szkół artystycznych ze środków europejskich obejmują nie tylko termomodernizację sal lekcyjnych, ale także przestrzeni, w których uczniowie mogą prezentować swoje osiągnięcia. W ramach programu FEnIKS (działanie 7.1 „Infrastruktura kultury i turystyki kulturowej”) dofinansowaliśmy w trybie pozakonkursowym modelowy projekt budowy i modernizacji sal koncertowych przy szkołach muzycznych. Wartość tej inwestycji wynosi 118,7 mln zł, w tym 79,6 mln zł pochodzi z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Projekt obejmuje pięć sal koncertowych. Prace trwają już w szkołach w Przeworsku, Krośnie i Zielonej Górze. Dwie kolejne szkoły, w Kościanie i Grudziądzu, oczekują na ostateczną decyzję instytucji zarządzającej FEnIKS o włączeniu do projektu.
Projekt został przygotowany jako odpowiedź na potrzeby publicznego, muzycznego szkolnictwa artystycznego. Stanowi powiązanie współpracujących ze sobą publicznych szkół muzycznych w jeden projekt, realizowany wspólnie na podstawie zbliżonych, wystandaryzowanych, wyposażonych w niezbędny sprzęt sal koncertowych. To nie tylko poprawi dzieciom i młodzieży warunki nauki, ale przede wszystkim zwiększy uczestnictwo lokalnych społeczności w kulturze.
Termomodernizacja Archiwów Państwowych
Podejmujemy działania nie tylko skupiające się na przyszłości kultury, ale także na pamięci o przeszłości. Projekt „Kompleksowa modernizacja energetyczna wybranych obiektów archiwów państwowych w Polsce” zyskał status strategicznego dla programu FEnIKS (działanie 1.1 „Efektywność energetyczna”). W lutym 2025 r. podpisaliśmy umowę na jego dofinansowanie ze środków UE. Łączna wartość projektu wynosi 346,9 mln zł, w tym 278,7 mln zł ze środków UE. Realizacja potrwa w latach 2025-2029.
Archiwa gromadzą i udostępniają najważniejsze dokumenty państwa polskiego – od średniowiecznych akt po współczesne materiały fotograficzne, dźwiękowe i filmowe. Ich przechowywanie wymaga stałych i stabilnych warunków technicznych, które obecnie nie wszędzie są zapewnione. Modernizacji zostanie poddanych 27 budynków w 24 lokalizacjach, należących do 20 archiwów państwowych.
Źródło informacji: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, fot. Danuta Matloch/MKiDN
